Botulinum toksin nedir?
Son dönemin en yaygın uygulamalarından biri olan toksin uygulaması, Clostridium botulinum adlı bir bakterinin ürettiği toksinden elde edilen bir ilaçla yapılır. Botulinum toksin temel olarak sinir uçlarından asetilkolin salınımını engeller; bu sayede kas dokusunda kasılmayı, salgı bezlerinde ise salgıyı azaltır. Etki mekanizması hakkında daha fazla bilgi için botulinum toksin nedir, nasıl etki eder? yazısını okuyabilirsiniz.
Toksinin birçok ticari formu bulunur. Türkiye'de en sık kullanılan formlar, Allergan firmasının Botox ürünü ile Türkiye'de Gen İlaç tarafından sunulan Dysport ürünüdür. Etkisi hastadan hastaya ve bölgeden bölgeye değişmekle birlikte yaklaşık 4–8 ay sürer. Başlıca kullanım alanları aşağıda özetlenmiştir.
Alın ve göz çevresi kırışıklıklarında nasıl kullanılır?
Toksin uygulamalarının en çok odaklandığı bölgeler şunlardır:
- Alındaki yatay (horizontal) kırışıklıklar,
- Göz kenarlarındaki kaz ayakları,
- Kaş arasındaki dikey (vertikal) kırışıklıklar.
Bu bölgelerde özellikle mimik hareketleri sırasında oluşan kırışıklıklar zamanla kalıcı ve derin hale gelir. Toksin uygulaması bu bölgedeki mimik kırışıklıklarını belirgin şekilde azaltarak hem daha dinlenmiş bir görünüm sağlar hem de kırışıklıkların daha fazla derinleşmesini önlemeye yardımcı olur. Düzenli olarak uygulama yaptıran hastalarda göz çevresi ve alın daha pürüzsüz kalabilir.
Uygulama nasıl yapılır?
Uygulama öncesinde kullandığımız uyuşturucu krem sayesinde ağrı çok az hissedilir. Uygulama yaklaşık 5 dakika sürer. Enjeksiyon bölgelerinde oluşan küçük kabarıklıklar yaklaşık yarım saat içinde kaybolur ve hastalarımız hemen sosyal hayatlarına dönebilir.
İlaç etkisini 2–4 gün içinde göstermeye başlar; net etki 7–10 gün sonra ortaya çıkar. Kliniğimizde prensip olarak tüm hastalarımızı toksin uygulamasından 7–10 gün sonra kontrole çağırıyor, gerekirse ek doz yapıyoruz.
Kaş kuyruğu ve göz kenarındaki belirgin sarkmalarda toksin yalnızca hafif ve geçici bir etki sağlayabilir; bu durumlarda şakaktan yüz germe gibi cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
Aşırı terleme tedavisinde nasıl kullanılır?
Hiperhidrozis; koltuk altı, avuç içi ve ayak tabanında kişinin sosyal hayatında sorun oluşturacak düzeyde terlemeyle seyreden bir durumdur. Botulinum toksin, salgı bezlerinde salgıyı engelleme özelliği sayesinde aşırı terlemeye karşı çok etkili bir tedavi seçeneğidir.
Yaklaşık 5 dakika süren bir uygulamayla 1 yıla varan bir süre boyunca bu sorundan kurtulmak mümkündür. Etki süresi kişiden kişiye değişir.
- Koltuk altı: Çoğu hastada kremle yapılan yüzeysel (topikal) anestezi ağrı kontrolü için yeterli olur.
- Avuç içi ve ayak tabanı: Bu bölgeler daha hassas olduğundan, uygulama sırasında ağrının en aza indirilmesi için lokal sinir blokajı yapılması daha iyi sonuç verir.
Diş sıkma ve masseter kasında nasıl kullanılır?
Masseter adı verilen çiğneme kasımız, çene köşesinin hemen önünde yer alır. Bazı kişilerde bu kasın hacmi ve kalınlığı normalden fazladır; bu da çenenin iki kenarında kalınlık oluşturarak yüzün daha tombul ve köşeli görünmesine yol açabilir.
İkinci olarak, bazı kişilerde bu kasın özellikle geceleri yüksek aktivite göstermesine bağlı diş sıkma ve dişlerde aşınma (çentiklenme) şikayetleri görülebilir. Bu diş sıkma durumu bazı hastalarda çene ekleminde sorun oluşturacak kadar ilerleyebilir.
Masseter kasına yapılan botulinum toksin uygulaması kasın aşırı aktivitesini azaltmayı amaçlar. Bu sayede diş sıkma şikayetlerinin hafiflemesi ve zamanla kas hacminin azalmasıyla alt yüzde daha ince bir görünüm hedeflenir. Uygulamanın uygunluğu ve doz muayenede belirlenir; diş sıkmaya eşlik eden çene eklemi sorunlarında diş hekimi ile birlikte değerlendirme gerekebilir.
Uygulama öncesi ve sonrasında nelere dikkat edilmelidir?
Uygulama öncesinde kullandığınız ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar ve bitkisel takviyeler hekime bildirilmelidir; bunlar enjeksiyon yerinde morarma eğilimini artırabilir. Uygulama günü bölgede makyaj veya krem bulunmaması önerilir.
Uygulamadan sonraki ilk saatlerde bölgeye masaj yapılmaması ve bastırılmaması, aynı gün yoğun egzersiz, sauna ve hamamdan kaçınılması genellikle önerilir. Etkinin değerlendirilmesi için 7–10. gündeki kontrole gelinmesi önemlidir.
Kimler için uygun değildir?
Gebelik ve emzirme döneminde, uygulama bölgesinde aktif enfeksiyon varsa ve bazı sinir-kas hastalıklarında botulinum toksin uygulanmaz. Kullandığınız ilaçlar ve geçirdiğiniz hastalıklar uygulama öncesinde hekime bildirilmelidir.
Olası yan etkiler
Botulinum toksin uygulamaları genellikle iyi tolere edilir. Enjeksiyon yerinde geçici kızarıklık, kabarıklık, hafif morarma ve baş ağrısı görülebilir. Daha seyrek olarak göz kapağında ya da kaşta geçici düşüklük, mimiklerde asimetri veya çiğneme sırasında geçici güçsüzlük hissi gelişebilir. Bu etkiler genellikle geçicidir ve ilacın etkisi azaldıkça kaybolur. Size özgü riskler muayenede konuşulur.
